Kiviksgraven



Zweden 2007 210, originally uploaded by {TypoVar}.

Onder een grote berg stenen heeft ooit een koning begraven gelegen. Het graf is min-of-meer vernield en jaren later weer gerestaureerd.
Vooral het idee dat duizenden jaren geleden mensen (zoals ik?) iets op een steen schreven, maakte op mij indruk. Voor een kelder met keien ziet het er niet slecht uit.

Runesteen naast de kerk



Zweden 2007 405, originally uploaded by {TypoVar}.

In Sölvesborg staat naast de kerk een oude runesteen. De steen is één van de oudste stenen in zuid Zweden. Vroeger stond dit gebied (Blekinge) onder Deense heerschappij. In Istaby staat een nog iets oudere steen, maar die heb ik helaas niet kunnen bezoeken.

Moderne Runen



Zweden 2007 549, originally uploaded by {TypoVar}.

In Trelleborg kwam ik deze “nieuwe” runen tegen. Ik kan ze niet lezen — helaas– maar het maakte op mij een verrassende indruk.

nieuwe look

Met de thema’s van WordPress laat je in een handomdraai je site er compleet anders uitzien. Het is niet zo heel erg moeilijk een thema aan te passen aan je wensen, maar je moet er wel even voor gaan zitten.

Het belangrijkste is het CSS-bestand (of stylesheet, hierin bepaal je de kleuren, lettertypen, groottes, plaatsing, etc. van alle elementen op de pagina. In het “normale” thema heb ik sIFR gebruikt. Met behulp van Flash en Javascript kun je elk gewenst lettertype als kop of titel gebruiken. Een ander thema schakelt dat jammergenoeg wel weer uit. Dus geen mooie Quadraat in de kopjes…

Scandinavisch erfgoed

Kijkend naar Runen en de manier waarop ze ‘geschreven’ worden, valt me op dat deze tekens, in tegenstelling tot de Latijnse letters niet of nauwelijks een ‘dik-dun-verschil’ vertonen. Runen werden (en worden) in stenen gehakt of in hout gekrast en bestaan daardoor uit lijnen van gelijke dikte. Schrijven met een brede of spitse pen op papier levert dat wel op. Het is juist des te opvallender dat in veel Zweedse boeken letters met grote ‘dik-dun-verschillen’ gebruikt worden. Ook in oudere boeken die ik via Google Books heb bekeken zag ik letters zoals Baskerville en Caslon. Hoe het komt dat men in Zweden geen rijkere typografische traditie kent is me ook nog niet duidelijk. Swedish Design is een begrip; in één adem genoemd met IKEA. Deze ontwerpen vinden blijkbaar geen gehoor onder letterontwerpers. In een e-mail van FontShop (Fonts of a Feather, july 2007) lees ik bij thuiskomst:

Anziano

Book typography should deliver the text without distraction. Stockholm’s Stefan Hattenbach achieves this goal with a classic family that is both reserved and expressive.

Er is dus wel hoogwaardig Scandinavisch letterontwerp. Maar hoe verhoudt zich deze vorm van ontwerpen met productdesign?

Ik ben in Zweden naar een aantal runestenen geweest. Ik heb met mensen gesproken, veel gezien en geleerd. In de komende maanden werk ik dit uit en mijn bedoeling is een boekje te maken hierover. Hoewel ik nog niet alle runestenen in Zweden heb kunnen bekijken, is me wel duidelijk dat de functie van de stenen (en hun inscripties) vergelijkbaar is met die van bijv. de zuil van Trajanus. De functies van Runen worden vanuit verschillende vakgebieden onderzocht en beschreven. Ik probeer me voor te stellen hoe iemand in die tijd een gedachte wilde bewaren door het op te schrijven. Misschien kon hij zelf niet goed schrijven of tekenen, maar kende hij iemand die de herinnering aan een waardevol mens kon vastleggen in steen. Opdat hij niet is vergeten!

schrijven is kijken

Als je schrijft, laat je met een apparaat ( pen, potlood, beeldscherm, stok, guts, typemachine, printer, etc.) vlekken of strepen achter op een ‘medium’. Die vlekken maak je doelbewust; je wilt immers dat het gelezen wordt. Soms wil je het zelf nog eens nalezen (bijv. een boodschappenlijstje) en soms is de boodschap bestemd voor een ander (bijv. SMS). Schrijven is iets visueels; samen met lezen staat het tegenover de auditieve kant van taal (spreken en luisteren). Er zijn opvattingen over schrijfonderwijs en handschrift die de motorische kant van “het schrijfproces” benadrukken. Ik denk daar anders over.

Ik denk dat ‘met meer aandacht kijken’ ook een belangrijk element in schrijfonderwijs kan zijn. Kennis en kunde in het kijken naar het geschreven woord zou verbetering van de kwaliteit van et handschrift op kunnen leveren. Ik zeg het voorzichtig, want ik heb geen onderzoek binnen handbereik dat dit idee kan bevestigen. Ik kijk naar de afbeeldingen op deze pagina en cirkels met verschillende richtingen in het contrast in een letter. Ik zie cirkels die op verschillende afstanden van elkaar staan. Er is iets met de verdeling van de ruimte en het ritme.

Ik vraag me gewoon af … Misschien weten andere mensen niet precies waar je op moet letten? Misschien heeft niemand ze verteld dat die ruimte en dat ritme zo belangrijk zijn. Misschien hebben ze niet door dat het een spel van zwarte en witte vlekken is? Misschien weten anderen niet dat als je schrijft, dat je vlekken verdeelt?

Ik ben voor eerlijk (ver-)delen.