{TypoVar} ontwerpers

Ik weet niet of dit gaat lukken, maar ik ben bereid het te proberen.

Gerrit Noordzij schrijft in zijn boek “De Streek” over hoe schrift ontstaat doordat een pen (of willekeurig welke andere object waarmee je een schrijfbeweging maakt) een bepaald traject volgt en een spoor achterlaat. De basisvormen van letters zijn bekend: KAPITALEN, minuskels en cursieve minuskels. De basisvormen bestaan sinds mensenheugenis en er komen nauwelijks nieuwe letters bij. Volgens mij kan je dus een basis lettertraject maken en met behulp van software tot een lettervorm / -vlek (met dik-dun verschil, contrast, schreven, etc.) maken.

streken met translatie en expansie

Is dit nieuw? Nee, want in de Kalliculator van Frederik Berlaen (http://www.typemytype.com/) zie je dat dit principe wordt toegepast. En ook Martin Majoor (bekend van o.a. FF Scala, Telefont, FF Seria en FF Nexus) noemt een skelet als basis voor de lettervorm in zijn “typedesign filosophy”. (previous version on typotheque)

Tijd om er zelf mee aan de slag te gaan. In FontForge kun je zogenaamde stroke-fonts tekenen. Je kunt dat instellen in het element | font-info | layers. Als je aangeeft hoe breed de streek moet worden, genereert FF zelf een bepaalde dikte in het tekenoverzicht en het tekenvenster. Nou is deze streek niet opzettelijk voorzien van enige richting of dik-dun verschil, dus zul je met het de opdracht expand stroke een dikkere lijn moeten genereren die de juiste instellingen heeft. Let op dat je eerst alle benodigde letters vormen tekent en daarna met een kopie verdergaat. Je zult, voordat je het lettertraject gaat expanden, eerst het vinkje moeten weghalen bij dat eerder genoemde element | font-info | layers. Daarna kies je hoe dik en hoe breed de streek moet worden en FF genereert het voor je.

Voldoende mogelijkheden om een streek te verbreden.

Wie dus eenmaal zijn perfecte lettervormen gevonden heeft maakt in no-time een superfamilie met 20 gewichten. Uiteraard moet het resultaat worden bijgewerkt en het kernen en hinten blijft handwerk.

Het is gelukt. Uiteindelijk alle MacPython-versies van de harde schijf af gegooid en opnieuw begonnen met een zo goed als schoon systeem. Ik vind het wel bizar dat Python ondertussen bezig is met versie 3.0 en dat MacOS X standaard met versie 2.5.1 geleverd wordt. Tsja, het zij zo. Ik heb trouwens eerst nog iets anders met het handschrift gedaan. Zoals ik al zei, waren niet alle letters in de juiste verhoudingen geschreven. In een tekenprogramma de glyphs schalen betekent automatisch een verandering in dik-dun-verschil. Om een gelijkmatige “pen”te simuleren, heb ik al letters opnieuw nagemaakt, maar dan met een enkele lijn als uitgangspunt. Door de letters als een enkele streek te tekenen, kun je daarna verschillende diktes, contrast-soorten of zelfs vervormingen toepassen. In FontForge kun je zgn. Stroke Fonts tekenen en dat geeft je een aardige basis voor welke variant dan ook. Ter info: De filosofie van Martin Majoor.

Na dit tekenavontuur heb ik alle robofab-requirements weer opnieuw geïnstalleerd en continue gekeken of het wel allemaal werkte… De tests doorlopen, “import robofab.world”, “import fonttools”, enz. Geen foutmeldingen betkent: goed zo, ga zo door.

In de MacPython-versies wordt automatisch IDLE meegeleverd. Ik vond het wel makkelijk dat je direct je PYTHONPATH kon doorbladeren en het juiste bestand kon openen. Maar dankzij Editra werd het voor mij ook mogelijk om een beetje sneller door de materie heen te gaan. Editra is ook voorzien van een Python-interpreter (zeg ik dat goed?) waardoor je direct met F5 je code kunt laten uitvoeren. Ik blijf het een ellende vinden om alleen getallen te bewerken en achteraf pas het resultaat te zien, maar goed…

Stel je voor dat je dus steeds een beetje code schrijft en aanpast. In het geval van de rough-edges gaat het om kleine stapjes die een rafelig randje maken, waardoor de letters van het handschrift een beetje gaan leven. Je verandert dus een bepaalde factor, voert het script uit en moet dan gaan kijken wat de gevolgen waren. Jammergenoeg zijn er voor UFO’s geen standaard-viewers. Een UFO is ook niets meer dan een map met glyphs. Ik werkte met Area 51, maar die is vanmiddag ook gestopt met doen waar hij voor bedoeld was. Van het ene op het andere moment wilde het programma geen glyph meer laten zien en kon ik alleen nog maar zwaaien naar de UFO’s. Vervelend als het eigenlijk het enige programma is waar je de glyphs mee kunt bekijken…

Hoewel…

Gelukkig is er FontForge. Dat opent ook UFO’s en is redelijk flexibel in het omgaan met rommelige randjes. FontForge kan na vandaag niet meer stuk. Ten eerste opent het zo’n beetje elk gewenst en ongewenst font-formaat dat er bestaat. Ten tweede werkt het op zo’n beetje alle “bekende” besturingssystemen en ten derde kun je met FontForge je letters opslaan in zo’n beetje elk gewenst formaat. Daarnaast is een FontForge-bestand (sfd) ook gewoon leesbaar voor mensen. Dus nadat ik uiteindelijk de gewenste vervorming kon toepassen, liet ik het resultaat thuis zien. Hun reactie?

Hoelang ben je daar nou mee bezig geweest?

Te lang misschien, maar een mens mag ook een passie hebben. De mogelijkheden van RoboFab, Python en FontForge zijn voorlopig nog niet uitgeput. Met dank aan Erik en Tal voor hun geduld.